Thi quốc gia THPT 2016

Trả lời phỏng vấn của Thanh Niên hôm qua 17.2, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Bùi Văn Ga cho biết Bộ sẽ công bố đề thi minh họa kỳ thi THPT quốc gia để học sinh và các trường hình dung cụ thể hơn về cách thức ra đề trong năm nay.

TIN LIÊN QUAN

• Cẩm nang tuyển sinh 2016 của Báo Thanh Niên

• Làm tròn điểm thi sao cho công bằng?

• Thi THPT quốc gia và tuyển sinh ĐH, CĐ 2016: Không được thay đổi nguyện vọng

Đề thi về cơ bản vẫn như năm 2015, nội dung nằm trong chương trình THPT, chủ yếu lớp 12 và tăng cường câu hỏi mở, đảm bảo tính phân hóa, giúp xét công nhận tốt nghiệp và làm căn cứ tuyển sinh ĐH, CĐ.

Đề thi kỳ thi THPT quốc gia cũng sẽ tiếp tục đặt ra yêu cầu ở 2 mức độ cơ bản và nâng cao. Trong đó, dự kiến tỷ lệ điểm dành cho mức độ cơ bản chiếm khoảng 60% tổng số điểm và nâng cao 40% để đảm bảo phân loại được trình độ của thí sinh. Đề thi ra theo hướng đánh giá năng lực người học, tăng cường các câu hỏi vận dụng kiến thức, giảm yêu cầu thuộc lòng, ghi nhớ máy móc hay trả lời theo khuôn mẫu có sẵn.

Về hình thức, đề thi môn ngữ văn có 2 phần: phần đọc hiểu và phần làm văn; đề thi các môn ngoại ngữ có 2 phần: viết và trắc nghiệm, trong đó tỷ lệ điểm dành cho phần viết chiếm khoảng 20% tổng số điểm.

Ghi nhận của Thanh Niên cho thấy, ý kiến các giáo viên đều đề nghị đề thi phải đảm bảo được 2 mục đích của một kỳ thi, tránh hiện tượng xét tốt nghiệp THPT thì quá nặng mà xét tuyển ĐH, CĐ lại quá nhẹ hoặc ngược lại. Nhiều giáo viên và học sinh (HS) cho rằng, đề thi minh họa là cần thiết vì năm 2015 khi Bộ công bố đề thi minh họa, nhiều ý kiến đã góp ý về những bất cập của một số môn và sau đó Bộ đã điều chỉnh tích cực ở đề thi chính thức.

Phải đọc nhiều văn bản ngoài sách giáo khoa

Đối với môn văn, ông Đặng Đình Đại, Hiệu trưởng Trường THPT Wellspring (Hà Nội), đề nghị phải bám sát vào mặt bằng chung về chất lượng giáo dục ở các vùng miền khác nhau, vào thời gian làm bài.

Đề thi chú trọng nhiều kỹ năng, quan tâm cả kiến thức ngữ văn lẫn hiểu biết xã hội, thời sự; đề cao khả năng tư duy, phân tích, nếu HS chỉ học tủ theo tác phẩm, văn mẫu sẽ không làm được bài. HS buộc phải chịu khó đọc nhiều văn bản ngoài sách giáo khoa, học đào sâu suy nghĩ để hiểu về văn bản đó. Tuy nhiên, ông Đại cũng đề nghị, đổi mới cách ra đề thi dù muốn hay không phải bám sát với thực tiễn dạy học và đánh giá thường xuyên của các nhà trường hiện nay, khi mà việc đổi mới phương pháp còn thiếu đồng bộ và chưa thực sự thay đổi được cách dạy học đọc, chép, ghi nhớ máy móc.

Với môn địa lý, ông Vũ Quốc Lịch, giáo viên THPT Hà Nội - Amsterdam, đề nghị Bộ cần sớm công bố thí sinh có được mang Atlat vào phòng thi hay không. Tuy nhiên, ông Lịch cũng cho rằng, phần đề thi có thể sử dụng Atlat để làm bài không nên chiếm tỷ lệ nhiều vì thực tế, thí sinh rất chủ quan vì nghĩ rằng đã có Atlat. Có giáo viên chủ nhiệm khuyên HS tập trung học các môn khác còn “môn địa lý thì không sợ, bởi các em đã có Atlat”. Địa lý là môn gắn với rất nhiều kiến thức thực tiễn, đề thi nên có sự phân hóa rõ ràng, có những câu hỏi mở gắn với các vấn đề thời sự của đất nước.

Cần phân hóa rõ hơn

Với môn hóa, bà Nguyễn Minh Châu, Tổ trưởng tổ hóa Trường THPT Nguyễn Gia Thiều (Hà Nội), cho rằng đề thi môn hóa như năm 2015 là khá ổn.

Bà Châu chia sẻ: "Một đề hóa chỉ thực sự hay khi mà trong đó lồng ghép những câu đòi hỏi thí sinh phải đào sâu suy nghĩ một chút mới trả lời được. Tuy nhiên, với nội dung chương trình hiện hành và với đề thi trắc nghiệm, điều này rất khó thực hiện.

Chẳng hạn như cách hỏi trong các đề thi SAT của Mỹ. Họ đưa ra những câu hỏi lý thuyết khá hàn lâm, còn các câu hỏi thực hành lại rất cụ thể. Dĩ nhiên, nếu mình ra đề kiểu đó thì HS sẽ không làm được, đơn giản là chúng ta dạy HS tiếp cận môn hóa khác với họ. Vì thế, để có những đề hóa thật hay, có lẽ phải đợi đến khi bao giờ chúng ta dạy HS giống như cách họ dạy, thi giống kiểu của họ".

Về môn lý, ông Dương Đức Thắng, Tổ trưởng tổ vật lý Trường THPT Chu Văn An (Hà Nội), cho rằng đề thi môn lý như năm ngoái là quá dễ, không đánh giá được năng lực của những HS khá giỏi cũng như không phân biệt được HS nào giỏi hơn.

Trong 50 câu, chỉ khoảng 15 câu được gọi là khó hơn, dành cho những thí sinh khá giỏi, có nguyện vọng xét tuyển ĐH. Vì lượng câu hỏi ít quá, không đủ cho HS khá giỏi thể hiện nên ranh giới giữa HS từ khá trở lên với trung bình khá là rất ít. Vì thế, nếu Bộ GD-ĐT vẫn giữ nguyên số lượng 50 câu hỏi cho mỗi đề thi trắc nghiệm thì cấu trúc đề thi năm nay cần phải thay đổi, ít ra phải có 25 trong tổng số 50 câu hỏi dành cho thí sinh có nguyện vọng xét tuyển ĐH.

Theo ông Thắng, vẫn có thể điều chỉnh. Chẳng hạn, có thể kéo dài thời gian làm bài môn trắc nghiệm thành 120 phút để thiết kế đề thi với số lượng câu hỏi nhiều hơn, 65 - 70 câu hỏi. Trong đó, 25 câu hỏi dễ dành cho HS chỉ có nguyện vọng xét tốt nghiệp, 35 - 40 câu hỏi dành cho HS muốn xét tuyển ĐH. Đề thi cũng sẽ chia làm 2 phần, phần 1 gồm 25 câu, phần 2 khoảng 35 - 40 câu. Các câu hỏi cũng sẽ được xáo trộn trong từng phần, chứ không phải trong cả đề thi.

Ngược lại, bà Lê Thị Thu Hương, Tổ trưởng tổ ngoại ngữ Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng (Nghệ An), đề nghị đề thi môn tiếng Anh năm nay cần phải điều chỉnh theo xu hướng tăng câu hỏi dễ, giảm câu hỏi khó xuống thì mới phù hợp với năng lực ngoại ngữ của HS đại trà.

Theo bà Hương, đề năm ngoái khá cơ bản, bám sát chương trình, nhưng do chương trình THPT môn tiếng Anh khá ôm đồm, có quá nhiều chủ đề, mục tiêu quá cao nên quá khó với phần lớn HS. Có những kiến thức chương trình đề cập không sâu, HS bình thường ít để tâm, thì đề ra khiến HS lúng túng.

Ý KIẾN Câu hỏi mở môn địa lý nên đa dạng hơn Nên có câu hỏi nâng cao để có sự phân hóa thí sinh cũng như làm cơ sở xét tuyển cho các trường ĐH, CĐ. Đề thi môn địa cần có sự đổi mới, nên chọn các câu hỏi mở gắn liền với sự kiện, vấn đề mới, gần gũi với cuộc sống chứ không nên cứ hỏi mãi về biển đảo như những năm qua. Cứ như vậy, HS sẽ dễ học tủ. Một giáo viên (Trường Trung học thực hành Trường ĐH Sư phạm) Nâng thêm mức khó Đề thi toán năm 2015 phần 2 câu hỏi để HS đạt điểm 8 và 9 dễ hơn hẳn so với đề thi ĐH những năm trước, nên có những HS lực học ở mức 7 - 8 điểm nhưng lại đạt điểm 8 - 9. Vì vậy, đề thi năm nay với các câu hỏi từ điểm 6 trở đi nên nâng cao thêm độ khó. Thạc sĩ Ngô Thanh Sơn (Trường THPT Vĩnh Viễn, TP.HCM) Chưa đánh giá được HS khá Đề thi môn toán năm qua bất hợp lý khi chỉ phân biệt được HS có học lực trung bình với giỏi chứ không đánh giá được HS khá. Vì từ yêu cầu của đề thi cho thấy HS khá chỉ chênh với trung bình 1/2 điểm. Năm nay, Bộ cần điều chỉnh khi đưa ra yêu cầu của đề thi. Chẳng hạn, phần khảo sát hàm số nên chia thành 2 ý, trong đó ý thứ nhất dành đánh giá HS trung bình và ý thứ hai khó hơn một chút để phân loại HS trung bình và khá. Trần Văn Toàn (Giáo viên Trường THPT Marie Curie, TP.HCM) Giảm số lượng, tăng chất lượng câu hỏi môn văn Câu hỏi phần đọc - hiểu môn văn không nên chẻ nhỏ, vụn vặt quá. Thí sinh đã là HS lớp 12 thì nên tránh đưa ra yêu cầu quá dễ như câu hỏi: Văn bản thuộc thể loại gì?... Thay vì với 8 câu hỏi như năm trước thì năm nay Bộ nên giảm số lượng nhưng tăng chất lượng câu hỏi. Đào Huy Bình (Giáo viên Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa, TP.HCM) Quy định chấm thi rõ ràng hơn Thực tế cho thấy dù 2 giám khảo chấm độc lập nhưng độ vênh nhau khá cao. Vì vậy, Bộ cần có quy định chấm thi rõ ràng và tính trung bình số bài thi/giáo viên một cách hợp lý để đảm bảo tính công bằng cho thí sinh. Một giáo viên (Trường THPT Lương Thế Vinh, TP.HCM) Giảm độ khó phần đọc hiểu môn tiếng Anh Năm nay Bộ nên giảm độ khó ở một số nội dung. Chẳng hạn, ở phần đọc đoạn văn - trả lời câu hỏi và điền từ vào đoạn văn, thí sinh năm trước phải mất khá nhiều thời gian để đọc 2 đoạn văn với nhiều từ vựng mới, khó. Vì vậy, năm nay Bộ nên điều chỉnh để những thí sinh chỉ xét tốt nghiệp hoặc không dùng môn tiếng Anh để tuyển sinh ĐH, CĐ sẽ không gặp khó khăn. Lê Thanh Tùng (Giáo viên Trường THPT Lương Thế Vinh, TP.HCM) Bích Thanh (ghi)

Tuệ Nguyễn - Quý Hiên

BGD: ĐỀ BÀI MINH HỌA KIỂM TRA MÔN NGỮ VĂN 6

CÂU HỎI VÀ ĐỀ BÀI MINH HỌA KIỂM TRA MÔN NGỮ VĂN 6

THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI

A. Câu hỏi đọc hiểu văn bản

  Đọc hiểu văn bản là một nội dung quan trọng trong chương trình môn Ngữ văn. Ở

học kì I của lớp 6, HS được đọc hiểu các thể loại của văn học dân gian và truyện trung đại.

Tùy thuộc vào trình độ của HS, GV có thể sử dụng các văn bản văn học mà HS đã được học

chính thức hoặc các văn bản chưa được học chính thức nhưng được viết theo cùng thể loại

với văn bản đã học (lấy ở phần đọc thêm trong tài liệu Hướng dẫn học Ngữ văn 6, Tập một

hoặc các nguồn tham khảo khác) để xây dựng các câu hỏi theo 4 mức độ: nhận biết, thông

hiểu, vận dụng và vận dụng cao.

GV nhất thiết phải đưa vào đề kiểm tra ít nhất 01 văn bản (là đoạn trích hoặc văn bản

hoàn chỉnh) để học sinh đọc và trả lời các câu hỏi. Tránh trường hợp không đưa vào đề kiểm

tra văn bản để HS đọc mà chỉ đưa ra các câu hỏi, nhất là mỗi câu hỏi lại liên quan đến một

văn bản HS đã học trong chương trình, buộc HS phải nhớ các văn bản để trả lời câu hỏi. Bởi

đó không phải là hình thức kiểm tra đọc hiểu theo định hướng năng lực mà là kiểm tra việc

thuộc lòng, ghi nhớ kiến thức của HS.

Cần tích hợp việc kiểm tra Tiếng Việt thông qua đọc hiểu văn bản. Có thể kết hợp

giữa câu hỏi trắc nghiệm khách quan và câu hỏi tự luận; tăng cường câu hỏi mở để đánh giá

năng lực của HS. Khi chấm bài, với những câu hỏi mở, GV cần chấp nhận những suy nghĩ, ý

kiến riêng của HS nếu hợp lí, không trái với đạo đức và pháp luật.

   

Sau đây là một số câu hỏi minh họa. Kí hiệu sau mỗi câu hỏi được quy định như sau:

(1) – mức độ nhận biết; (2) – mức độ thông hiểu; (3) – mức độ vận dụng; (4) mức độ vận

dụng cao.

I. Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:

Giặc đã đến chân núi Trâu. Thế nước rất nguy, người người hoảng hốt. Vừa lúc đó sứ

giả đem ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt đến. Chú bé vùng dậy, vươn vai một cái bỗng biến

thành một tráng sĩ mình cao hơn trượng, oai phong, lẫm liệt. Tráng sĩ bước lên vỗ vào mông

ngựa. Ngựa hí dài mấy tiếng vang dội. Tráng sĩ mặc áo giáp, cầm roi, nhảy lên mình ngựa.

Ngựa phun lửa, tráng sĩ thúc ngựa phi thẳng đến nơi có giặc, đón đầu chúng đánh giết hết

lớp này đến lớp khác, giặc chết như rạ. Bỗng roi sắt gãy. Tráng sĩ bèn nhổ những cụm tre

bên đường quật vào giặc. Giặc tan vỡ. Đám tàn quân giẫm đạp lên nhau chạy trốn, tráng sĩ

đuổi đến chân núi Sóc (Sóc Sơn). Đến đấy, một mình một ngựa, tráng sĩ lên đỉnh núi, cởi

giáp sắt bỏ lại, rồi cả người lẫn ngựa từ từ bay lên trời’’.

                                                              (Trích Thánh Gióng)

Câu 1 (1). Đoạn trích kể về việc gì? 

Câu 2 (1). Ghi lại 01 chi tiết kì ảo, hoang đường trong đoạn trích. 

Câu 3 (2). Qua đoạn trích, nhân dân ta muốn gửi gắm ước mơ nào? 

Câu 4 (3). Nêu cảm nhận của riêng em về nhân vật Thánh Gióng trong đoạn trích. 

Câu 5 (1). Ghi lại ít nhất 02 từ mượn có trong đoạn trích. 

Câu 6 (1), (2). Giải thích nghĩa của từ “tàn quân” và cho biết em giải thích nghĩa của từ đó

bằng cách nào? 

Câu 7 (4). Nhiều người cho rằng một trong những lí do để Thánh Gióng đánh thắng giặc là

do Thánh Gióng  có  sức khỏe phi thường  (mình cao hơn trượng, oai phong, lẫm liệt, nhổ

những cụm tre bên đường quật vào giặc). Vậy, em nghĩ mỗi học sinh có cần tập luyện nâng

cao sức khỏe, phát triển thể chất để bảo vệ Tổ quốc không? Vì sao? Trả lời trong khoảng 3-5 dòng.

II. Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:

Đến ngày lễ Tiên  vương, các lang mang sơn hào hải vị, nem công chả phượng tới,

chẳng thiếu thứ gì. Vua cha xem qua một lượt rồi dừng lại trước chồng bánh của Lang Liêu,

rất vừa ý, bèn gọi lên hỏi. Lang Liêu đem giấc mộng gặp thần ra kể lại. Vua cha ngẫm nghĩ

rất lâu rồi chọn hai thứ bánh ấy đem tế Trời, Đất cùng Tiên vương.

Lễ xong, vua cho đem bánh ra ăn cùng với quần thần. Ai cũng tấm tắc khen ngon. 

Vua họp mọi người lại nói :

– Bánh hình tròn là tượng Trời ta đặt tên là bánh giầy. Bánh hình vuông là tượng Đất,

các thứ thịt mỡ, đậu xanh, lá dong là tượng cầm thú, cây cỏ muôn loài, ta đặt tên là bánh

chưng. Lá bọc ngoài, mĩ vị để trong là ngụ ý đùm bọc nhau. Lang Liêu đã dâng lễ vật hợp ý

ta. Lang Liêu sẽ nối ngôi ta, xin Tiên vương chứng giám.

Từ đấy, nước ta chăm nghề trồng trọt, chăn nuôi và có tục ngày Tết làm bánh chưng,

bánh giầy. Thiếu bánh chưng, bánh giầy là thiếu hẳn hương vị ngày Tết.    

                (Trích Bánh chưng, bánh giầy)

Câu 1 (1). Đoạn trích kể về việc gì? 

Câu 2 (2). Đoạn trích nhằm giải thích điều gì? 

Câu 3 (3). Em có đồng tình với ý kiến “Thiếu bánh chưng, bánh giầy là thiếu hẳn hương vị

ngày Tết” trong đoạn trích hay không? Vì sao? Trả lời trong khoảng 3-5 dòng.

Câu 4  (4). Hiện nay, phong tục gói bánh chưng ngày Tết trong nhiều gia đình người Việt

Nam đã không còn. Theo em, chúng ta có cần khôi phục và giữ gìn phong tục ấy không? Vì

sao? Trả lời trong khoảng 3-5 dòng.

Câu 5  (1). Nhận định nào đúng với cụm từ “hai thứ bánh ấy” (trong câu “Vua cha ngẫm

nghĩ rất lâu rồi chọn hai thứ bánh ấy đem tế Trời, Đất cùng Tiên vương.”)? 

A. Là một cụm danh từ      B. Là một cụm động từ  

C. Là một cụm tính từ        D. Là một lượng từ

Câu 6 (1),(2). Giải thích nghĩa của từ “lễ vật” (trong câu “Lang Liêu đã dâng  lễ vật hợp ý

ta.”) và cho biết em đã giải nghĩa từ đó bằng cách nào? 

III. Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

ĐẼO CÀY GIỮA ĐƯỜNG

Xưa có một người thợ mộc dốc hết vốn trong nhà ra mua gỗ để làm nghề đẽo cày.

Cửa hàng anh ta ở ngay bên vệ đường. Người qua, kẻ lại thường ghé vào xem anh ta đẽo

bắp cày.

Một hôm, một ông cụ nói :

– Phải đẽo cho cao, cho to thì cày mới dễ.

Anh ta cho là phải, đẽo cái nào cũng vừa to vừa cao.

Mấy hôm sau, một bác nông dân rẽ vào, nhìn đống cày, lắc đầu nói :

– Đẽo thế này thì cày sao được ! Phải đẽo nhỏ hơn, thấp hơn mới dễ cày.

Nghe cũng có lí, anh ta liền đẽo cày vừa nhỏ, vừa thấp. Nhưng hàng đầy ra ở cửa,

chẳng ai mua. Chợt có người đến bảo :

– Ở miền núi, người ta vỡ hoang, toàn cày bằng voi cả. Anh mau đẽo cày to gấp đôi,

gấp ba như thế này thì bao nhiêu bán cũng hết, tha hồ mà lãi.

Nghe nói được nhiều lãi, anh ta đem tất cả số gỗ của nhà còn lại đẽo toàn loại cày để

cho voi cày. Nhưng ngày qua, tháng lại, chẳng thấy ai đến mua cày voi của anh ta cả. Thế là bao nhiêu gỗ anh ta đẽo hỏng hết, cái thì bé quá, cái thì to quá. Vốn liếng đi đời nhà ma.

Khi anh ta biết cả tin là dại thì đã quá muộn !

(TheoTrương Chính)

Câu 1 (1). Truyện kể về việc gì?

Câu 2 (2). Trong truyện, người thợ mộc bị chê cười vì điều gì?

Câu 3 (3). Hãy nêu nhận xét/đánh giá của em về việc làm của người thợ mộc trong truyện.

Trả lời trong khoảng 2-4 dòng.

Câu 4  (4). Đọc xong câu chuyện trên, em rút ra bài học gì cho bản thân và những người

xung quanh? Trả lời trong khoảng 3-5 dòng.

IV. Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi. 

Cụ tổ bên ngoại của Trừng, người họ Phạm, húy  là Bân, có nghề y gia truyền, giữ

chức Thái y lệnh để phụng sự Trần Anh Vương.

Ngài thường đem hết của cải trong nhà ra mua các loại thuốc tốt và tích trữ thóc gạo.

Gặp kẻ tật bệnh cơ khổ, ngài cho ở nhà mình, cấp cơm cháo, chữa trị. Dẫu bệnh có dầm dề

máu mủ, ngài cũng không hề né tránh. Bệnh nhân đến chữa tới khi khoẻ mạnh rồi đi. Cứ

như vậy, trên giường không lúc nào vắng người.

… Một lần, có người đến gõ cửa, mời gấp :

- Nhà có người đàn bà, bỗng nhiên nguy kịch, máu chảy như xối, mặt mày xanh lét.

Nghe vậy, ngài theo người đó đi ngay. Nhưng ra tới cửa thì gặp sứ giả do vương sai

tới, bảo rằng :

- Trong cung có bậc quý nhân bị sốt, vương triệu đến khám.

Ngài nói :

- Bệnh đó không gấp. Nay mệnh sống của người nhà người này chỉ ở trong khoảnh

khắc. Tôi hãy cứu họ trước, lát nữa sẽ tới vương phủ.

Quan Trung sứ tức giận nói :

– Phận làm tôi, sao được như vậy ? Ông định cứu tính mạng người ta mà không cứu

tính mạng mình chăng ?

Ngài đáp :

- Tôi có mắc tội, cũng không biết làm thế nào. Nếu người kia không được cứu, sẽ chết

trong khoảnh khắc, chẳng biết trông vào đâu. Tính mệnh  của tiểu thần còn trông cậy vào

chúa thượng may ra thoát. Tội tôi xin chịu.

Nói rồi, đi cứu người kia…

(Trích Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng - Hồ Nguyên Trừng)

Câu 1 (1). Nhân vật “ngài” xưng “tôi” trong đoạn trích trên là ai ? 

Câu 2 (2). Vì sao nhân vật ấy lại không đến vương phủ trước theo yêu cầu của quan Trung

sứ? 

Câu 2 (3). Hãy nhận xét về hành động “đi cứu người kia” của nhân vật xưng “tôi”.

Câu 3 (4). Em học được điều gì tốt đẹp từ nhân vật xưng “tôi” ấy? Trả lời trong khoảng 3-5

dòng.

B. Đề bài tập làm văn – Văn tự sự (kể chuyện)

GV xây dựng các đề tập làm văn kể chuyện tưởng tượng hoặc kể chuyện đời thường

để đánh giá khả năng viết văn tự sự của HS. Cần tích hợp kiểm tra Tiếng Việt thông qua tập

làm văn. Cần tăng cường việc ra đề mở để đánh giá năng lực của HS. Khi chấm bài, với những đề mở, GV cần chấp nhận những suy nghĩ, ý kiến riêng của HS nếu hợp lí, không trái

với đạo đức và pháp luật.

  Sau đây là một số đề bài minh họa. Các đề bài tập làm văn này đều được xếp vào mức

độ vận dụng (3) (nếu kể chuyện theo một cốt truyện đã học/biết) hoặc vận dụng cao (4) (nếu

kể chuyện sáng tạo hoàn toàn).

Đề 1 (4). Kể lại một câu chuyện theo chủ đề: cách ứng xử khôn khéo, thông minh của con

người trong cuộc sống. Gạch dưới các số từ, lượng từ, chỉ từ (nếu có) trong bài văn của em.

Đề 2 (3). Đóng vai công chúa Mị Nương kể lại truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh. Gạch dưới các

danh từ, cụm danh từ (nếu có) trong bài văn của em.

Đề 3 (4). Kể cho người thân nghe một câu chuyện, trong đó nêu lên sự việc làm thay đổi suy

nghĩ / nhận thức của em về một người bạn. Gạch dưới các tính từ, cụm tính từ (nếu có) trong

bài văn của em.

Đề 4 (4). Kể lại một chuyến đi chơi thú vị của em và gia đình hoặc bạn bè. Trong bài văn, sử

dụng ít nhất 01 từ nhiều nghĩa và gạch dưới từ đó.

Đề 5 (3). Kể lại một truyện dân gian mà em thích nhất ở ngôi thứ ba bằng lời văn của em.

Gạch dưới các từ Hán Việt (nếu có) trong bài văn của em.

C. CÁCH XÂY DỰNG ĐỀ KIỂM TRA HỌC KÌ I - MÔN NGỮ VĂN 6  

  Đề kiểm tra Học kì I – Môn Ngữ văn 6 có thời lượng 90 phút. 

Đề thi gồm 2 phần:

  - Phần I – Đọc hiểu văn bản (4,0 đến 5,0 điểm): gồm ít nhất 01 văn bản văn học

(truyện dân gian hoặc truyện trung đại). Không kiểm tra đọc hiểu văn bản nhật dụng do HS

chưa học văn bản này ở Học kì I – Lớp 6. Các câu hỏi được xây dựng theo các mức độ: nhận

biết, thông hiểu, vận dụng, vận dụng cao. Với mỗi mức độ, có ít nhất 01 câu hỏi. 

  - Phần II – Làm văn (5,0 đến 6,0 điểm): gồm 01 đề bài tập làm văn tự sự kể chuyện

tưởng tượng hoặc kể chuyện đời thường.

CÂU CHUYỆN HÒN ĐÁ XÙ XÌ

                                                            Bài làm

Trong cuộc sống thường chê bai những thứ tưởng như vô dụng nhưng lại là những thứ vĩ đại mà không ai có thể ngờ đến. Điều đó đã được minh chứng qua bài  “Hòn đá xù xì” của Gỉa Bình Ao. Hòn đá đó trông bề ngoài vướng víu, vô ích nhưng thật chất là một hòn đá rơi từ vũ trụ xuống, một hòn đá đã từng vá trời từ hai ba trăm năm trước.

Trước nhà nhân vật trong bài có một hòn đá vô dụng, vướng víu, “đen sì sì nằm sấp như con trâu”,chẳng ai cần đến mà cũng chẳng ai vần nó đi cả. Một hòn đá mà cả xây tường, lát bậc,làm cối cũng không dùng được.Ai ai cũng mắng chê, ghét bỏ nó. Tuy vậy, một hôm có một nhà thiên văn đến và bảo nó là hòn dá rơi từ trên trời xuống. Sau đó mọi người đều cảm thấy xấu hổ,nuối tiếc đồng thời cảm thấy cái vĩ đại của hòn đá. Tác phẩm cho chúng ta thấy không được trông bề ngoài mà đánh giá bản chất của một vật. Điều đó cũng tương tự như khi đánh giá một người.

Ban đầu nó là hòn đá vừa xù xì, xấu xí, tai quái lại vừa vô dụng nên chẳng ai ưa nó cả. Dùng nó để xây tường cũng không được vì nó không có hình thù gì, không bằng phẳng, không góc cạnh, chẳng bằng ra bờ sông vác đá mang về còn tốt hơn. Ngay cả dùng để lát bậc lên xuống cũng không ai dùng đến nó. Rồi sau đó có bác thợ đá đục chiếc cối cũng lắc đầu chê chất đá mịn quá không dùng được. Nó nằm lặng lẽ mặc cho cỏ dại, dây leo rêu xanh mọc trên người. Bọn trẻ cũng ghét nó nhưng cũng đành kệ nó nằm chết gí. Mọi người ai cũng đều ghét bỏ, mắng chê hòn đá tai quái này. Tác giả đã dùng những dẫn chứng cụ thể để nói về sự vô ích của hòn đá, những hình ảnh xấu xí để miêu tả nó. Nhưng sau đó mọi người đều lấy làm ngạc nhiên khi có một nhà thiên văn nhận định nó là một hòn đá rơi từ vũ trụ xuống từ mấy trăm năm trước.Đây la chi tiết dẫn dắt câu chuyện, có ảnh hưởng đến ý nghĩa của cả câu chuyện. Hòn đá này đã từng đem lại cho tổ tiên chúng ta ánh sáng, đã từng vá trời. Điều đó khiến cho mọi người ai nấy đều ngưỡng mộ, thán phục những gì mà hòn đá đã trải qua. Đồng thời cũng cảm thấy xấu hổ vì trước giờ luôn khinh chê, mắng nó là vô dụng. Nó lâý xấu làm đẹp,xấu đến tận cùng là đẹp đến tận cùng. Hòn đá đã sống một cách vĩ đại, âm thầm và không sợ hiểu lầm.

Tác giả đã xây dựng rất thành công hình ảnh hòn đá thật vĩ đại nhưng cũng thật đời thường bằng nghệ thuật tương phản, cốt truyện chặt chẽ, lựa chọn tình huống bất ngờ mà tự nhiên, hợp lý. Ngoài ra tác giả cũng rất thành công trong việc sử dụng nghệ thuật nhân hóa một vật vô tri vô giác và lựa chọn ngôi kể làm tăng tính khách quan của câu chuyện, đem đến cho mọi người nhiều xúc động về sự vĩ đại của hòn đá.

Tác giả đã rất sáng tạo khi sử dụng hình ảnh một hòn đá để nêu lên giá trị tư tưởng của tác phẩm. Tác phẩm giúp cho chúng ta nhận ra một bài học quí giá: không được trông bề ngoài mà đánh giá bản chất của một vật hay phẩm chất của một con người. Đây có lẽ là bài học mà mọi người qua mọi thế hệ đều có thể áp dụng.

Tác phẩm “Hòn đá xù xì” đã cho chúng ta một bài học quí báu để chúng ta có thể áp dụng trên đường đời. Những thứ tưởng như vô dụng có thể là những thứ mà chẳng ai có thể ngờ đến. Đó cũng là những gì mà tác giả muốn gửi đến cho chúng ta.

Con phải phấn đấu luôn luôn

Lớp: 10A1-36

Đề 2: Cảm nhận của anh/chị về ý nghiã xã hội được đề cập đến trong đoạn văn dưới đây:

“Cố lên. Con ơi. Lấy sách vở làm khí giới, lấy lớp học làm quân đội, lấy thế giới làm bãi chiến trường. Coi ngu dốt là cừu địch và lấy sự văn minh của nhân loại làm cuộc khải hoàn. Con phải phấn đấu luôn luôn và chớ làm tên lính hèn nhát”

Trích “ Học đường “ trong “ Tâm hồn cao thượng “ , EDMON DE AMICIS – Hà Anh dịch

Bài làm

Chúng ta đang sống ở thế ki 21, một thế kỉ hòa bình, một thế kỉ văn minh hiện đại. Để đạt được thành công này mỗi con người chúng ta phải tự đặt mình vào vị trí của một người chiến sĩ như tác giả EDMON DE AMICIS đã viết “Cố lên. Con ơi. Lấy sách vở làm khí giới, lấy lớp học làm quân đội, lấy thế giới làm bãi chiến trường. Coi ngu dốt là cừu địch và lấy sự văn minh của nhân loại làm cuộc khải hoàn. Con phải phấn đấu luôn luôn và chớ làm tên lính hèn nhát”

Một người chiến sĩ giỏi trong thời chiến cần có lòng dũng cảm tính can đảm khi ra trận. Khi đối mặt với kẻ thù người chiến sĩ phải tự sáng tạo cho mình 1 loại vũ khí tuy thô sơ nhưng vẫn chiến thắng được kẻ thù. Ngày nay chúng ta không phải chiến đâu với kẻ thù nhưng chúng ta phải chiến đấu với muôn vàn cái xấu trong xã hội như là giặc đói, giặc dốt, ... . Để ngăn chặn điều này chúng ta phải luôn luôn phấn đấu học hỏi không ngừng như Bác Hồ đã dạy:”Học, học nữa, học mãi”. Kiến thức đối với con người là vô tận, kiến thức như một loại vũ khí tối tân nhất để chugn1 ta có thể đánh bại “ Mọi kẻ thù”, để có được kiến thức thì chúng ta có thể học qua thầy cô, bạn bè, sách vở,... .Chúng ta cần phải áp dụng kiến thức đã học và đời sống thưc tế hằng ngày để có thể giúp ích cho bản thân, gia đình, xã hội, góp phần làm cho xã hội phát triển. Nhưng chúng ta cần phải có nề nếp, đạo đức tốt để chiến thắng được sự cám dỗ đồng tiền, ham muốn vật chất, của những thú vui tiêu khiển.

Mỗi con người đều có những ham muốn riêng của cá nhân, nhưng không thể vì những ham muốn mà làm xấu đi hình ảnh của bản thân, gia đình, đất nước. Chúng ta phải biết hi sinh những ham muốn nho nhoi đó để đạt được những ước muốn to lớn hơn. Có thể hôm nay chúng ta thất bại, nhưng với sự kiên nhẫn, quyết tâm phấn đấu, dũng cảm vượt qua mọi sự khó khăn, rào cản thì sự thành công sẽ nằm ở tương lai rất gần. Tuy thế giới đang hòa bình nhưng vẫn có những thế  lực ngầm âm mưu xâm lược chia rẽ đất nước một cách tinh vi như trong thời gian vừa qua Trung Quốc đã đưa giàn khoan 981 vào khai thác tại quần đảo Trường Sa thuộc lãnh hải Việt Nam, chúng ta đã khôn khéo sử dụng chiến lực trí tuệ cho hòa bình chứ không dùng sức mạnh của vũ khí thì chúng ta đã không ngăn chặn kịp thời  hành động sai trái này. Đây cũng là minh chứng cho thấy trí tuệ là vũ khí tối ưu, hiệu quả nhất.

Đất nước ta đang trên đà phát triển, chúng ta rất cần những  người tiên phong trong mọi lĩnh lực công, nông, ngư nghiệp. Những người có trình độ tri thức và đạo dức sẽ giúp đất nước ta sánh vai cùng với các cường quốc năm châu. Nếu như chúng ta không liên tục cập nhật tri thức thì sẽ trở nên tụt, lạc hậu. Xã hội càng ngày càng phát triển thì nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống mỗi con người ngày càng tăng. Nếu như chúng ta tự mãn khi đã chế tạo thành công một thứ gì đó, chìm đắm trong sự thành công đã đạt được ngủ quên trên chiến thắng không lo đầu tư cao hơn phát triển rộng hơn thì chúng ta sẽ không đáp ứng được nhu cầu của phát triển của xã hội.

Khi đứng trước kẻ thù mà chúng ta sơ hãi giơ tay đầu hàng chắc chắn chúng ta sẽ lãnh hậu quả “ đen tối”. Nếu chúng ta can đảm chống trả thì chúng ta sẽ có cơ hội “tươi sáng “ hơn. Cũng như chúng ta chỉ mới thất bại lần một, lần hai đã nản lòng bỏ cuộc buông xuôi thì chúng ta sẽ không có cơ hội thành công ở lần ba và phát triển ở lần bốn. Và tục ngữ đã có câu:”Thất bại là mẹ của thành công”. Thật đúng vậy nhà bác học Ê-đi-xơn khi sáng tạo ra bình ắc quy đã phải tiến hành hơn 50000 thí nghiệm trong suốt mười năm trời. Nếu ông hèn nhát bỏ cuộc thì chắc bây giờ chúng ta đã không có những phương tiện, sản phẩm hiện đại để sử dụng.

Chúng ta cần phải đặt mục tiêu riêng cho bản thân là trở thành người có ích cho gia đình và xã hội. Để đạt được điều này chúng ta phải tự rèn luyện đạo đức tốt, chăm chỉ học tập, liên tục tìm tòi và cập nhật những thông tin, những kiến thức hay, bổ ích. Kiên quyết bài trừ những thói hư, tật xấu,  dũng cảm vượt qua những sai phạm, những cám dỗ của sự giàu sang bất chính. Có như vậy chúng ta mới có thể thành công trong cuộc sống để góp phần phát triển cho đất nước. Và quan niệm sống của em là:

    Muốn biết phải học

    Muốn giỏi phải làm

    Muốn hiểu phải nghe

    Muốn đúng phải hỏi

Đề mở

28.10.2015

TTO - Cư dân mạng đang truyền tay nhau đề kiểm tra giữa học kỳ 1 môn Ngữ văn lớp 12 của Trường THPT Bùi Thị Xuân, TPHCM.  

Đề kiểm tra văn đang được chia sẻ trên mạng

Đề thi được nhiều bạn trẻ khen hay, tạo cảm hứng và khơi đúng nỗi lòng của học sinh.

Phần Làm văn có 2 câu, câu 1 dành cho học sinh ban cơ bản: “Ngôn ngữ tuổi mới lớn (ngôn ngữ “chat”) đang được giới trẻ tôn vinh vào hàng… sành điệu. Nhưng càng “sành điệu” bao nhiêu thì tiếng Việt lại càng bị “bám bụi” bấy nhiêu…

(Trích “Choáng” với ngôn ngữ tuổi mới lớn”, Nguyễn Toàn, Sài Gòn online)

Em hãy trình bày suy nghĩ của mình về ý kiến trên.

Câu 2 dành cho những học sinh học ban nâng cao: “…Tình cảm gia đình bình dị thời nào cũng khiến người ta rơi lệ: Cảnh ba mẹ Thiều vét vá cháo cuối cùng nhường cho các con khi cả nhà ngồi tum hum trên bộ ván ngày bão ngập nhà chắc hẳn sẽ theo suốt cuộc đời những đứa trẻ này…Có lẽ vì thế, dù mới công chiếu ra rạp nhưng bộ phim “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” đã thu hút một lượng lớn khán giả đến xem…”

(Theo “Giới trẻ Hà Thành xếp hàng xem phim “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh”, Tài Linh, laodong.com.vn)

Từ bản tin trên, em hãy trình bày suy nghĩ của mình về vai trò của tình cảm gia đình đối với mỗi người, đặc biệt là giới trẻ trong xã hội hiện nay.

Tác giả đề Văn trên là cô giáo Nguyễn Ái Trà My - giáo viên môn Văn, Trường THPT Bùi Thị Xuân.

Cô My nói với TT: “Tiêu chí ra đề kiểm tra của tôi là nội dung đề phải có tính thời sự, nhất là đề Văn nghị luận xã hội: nhất thiết phải là những vấn đề gần gũi với cuộc sống của học sinh. Đề Văn nghị luận xã hội không chỉ tạo cơ hội để học sinh thể hiện quan điểm, cách suy nghĩ, nhìn nhận của  mình về cuộc sống mà còn mang ý nghĩa tác động để các em sống tốt hơn”.

Cô My cho biết sở dĩ cô chọn nội dung về ngôn ngữ “chat” là vì nhiều em học sinh sử dụng quá nhiều loại ngôn ngữ này trong bài kiểm tra của mình: “Ngay cả khi các em nhắn tin cho tôi, có nhiều câu tôi cũng không hiểu. Cô - trò trao đổi với nhau bằng tiếng Việt mà phải dịch nghĩa một hồi mới hiểu được nội dung”.

Riêng câu hỏi về tình cảm gia đình, cô My giải thích rằng nó bắt nguồn từ thực tế đáng buồn hiện nay: “Giềng mối gia đình lỏng lẻo, giới trẻ thích được tự do như phương Tây, cộng với áp lực học hành đã cuốn các em đi. Một số em không thích dự bữa cơm gia đình, không thích nói chuyện với cha mẹ, coi thường giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình… Nhân thời điểm bộ phim “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” đang “hot”, tôi ra đề này để các em học sinh có dịp nhìn lại mình và cách cư xử của mình”.

Cũng theo cô My, đây là đề kiểm tra tập trung của trường (có rọc phách trước khi giáo viên chấm tập trung) nên mặc dù các giáo viên vừa chấm xong nhưng chưa lên điểm: “Tôi cũng tham gia chấm một số bài thì thấy học sinh viết khá cảm xúc, cũng có em đạt được 9 điểm.

Ở Trường THPT Bùi Thị Xuân, trước mỗi kỳ kiểm tra mỗi giáo viên trong tổ Văn sẽ ra một đề. Sau đó ban giám hiệu nhà trường và giáo viên tổ trưởng Tổ Văn sẽ chọn một trong các đề ấy làm đề chính thức.

HOÀNG HƯƠNG