Về hướng dẫn thực hiện chủ đề dạy học theo định hướng giáo dục STEM trong trường Trung học

Số:   4365/GDĐT-TrH                  Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 11 năm 2019   Về tập huấn Xây dựng hoạt động trải nghiệm CLB STEM trong trường Trung học                          Kính gửi:  -         Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo các quận, huyện; -         Hiệu trưởng các trường THPT có nhiều cấp học (có cấp THPT). Thực hiện nhiệm vụ năm học 2019 - 2020, Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ, giáo viên phụ trách câu lạc bộ STEM  và hoạt động trải nghiệm STEM trong trường THCS và THPT theo kế hoạch như sau: 1.   Thời gian:             -  Khối Trung học cơ sở ngày 24/12/2019 và ngày 7/01/2020.              -  Khối Trung học phổ thông Đợt 2:ngày  25/12/2019 và ngày 04/01/2020. 2.   Địa điểm: trường THPT Marie Curie, số 159 đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, quận 3. 3.    Thành phần:   a/ THCS: Mỗi Phòng Giáo dục và Đào tạo quận/huyện cử  đại biểu tham dự gồm: 01 chuyên viên;  4 phó hiệu trưởng và 01 giáo viên/trường phụ trách CLB STEM .            b/ THPT: Mỗi trường THPT cử 01 giáo viên tham dự. 4.    Nội dung: a/ Hướng dẫn lập kế hoạch hoạt động trải nghiệm và CLB STEM trong trường trung học;             b/ Xây dựng các hoạt động CLB cụ thể trong nhà trường trung học;             c/ Định hướng hoạt động trải nghiệm trong trường trung học trong chương trình giáo dục phổ thông 2018. Các đơn vị đăng ký danh sách tham gia trên trang thông tin dữ liệu của phòng Giáo dục Trung học. Hạn chót là ngày 05/12/2019./. Nơi nhận:                                             - Như trên; - Giám đốc (để báo cáo); - Lưu VP, GDTrH.                                                                                          KT. GIÁM ĐỐC                               PHÓ GIÁM ĐỐC                           (đã ký)                                                                           Nguyễn Văn Hiếu ------------- Số: 2998/GDĐT-GDTrH Về hướng dẫn thực hiện chủ đề dạy học theo định hướng giáo dục STEM trong trường Trung học năm học 2017-2018

        Kính gửi:

                    - Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo quận, huyện;

- Hiệu trưởng các trường Trung học phổ thông;

                   - Hiệu trưởng các trường PT nhiều cấp học (có cấp THPT).

- Thực hiện Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 04/5/2017 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường năng lực tiếp cận cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4;

- Thực hiện Chỉ thị số 2699/CT-BGDĐT ngày 08/8/2017 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) về nhiệm vụ chủ yếu năm học 2017 - 2018 của ngành Giáo dục;

Ngành Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) thành phố trong thời gian qua đã có nhiều hoạt động chủ động nhằm đổi mới nội dung và phương pháp dạy học, giáo dục học sinh hướng mục tiêu phát triển năng lực, có tri thức, năng động, hội nhập thế giới; các phương pháp dạy học tích cực đã được chú ý triển khai thực hiện trong thời gian qua như phương pháp Dạy học theo dự án, phương pháp Nghiên cứu khoa học, phương pháp “Bàn tay nặn bột” và phương pháp Giáo dục STEM đã mang lại kết quả tốt. Để tiếp tục hướng dẫn các đơn vị thực các chủ đề dạy học trong trường trung học năm học 2017-2018, Sở GDĐT hướng dẫn các đơn vị một số nội dung định hướng trong thực hiện các chủ đề dạy học theo định hướng giáo dục STEM như sau:

1. Mục tiêu của giáo dục STEM

Giáo dục STEM là một phương pháp dạy học nhằm hình thành, rèn luyện tri thức, năng lực cho học sinh (HS) thông qua các đề tài, các bài học, các chủ đề có nội dung thực tiễn.

Trong quá trình dạy học, các kiến thức và kỹ năng thuộc các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học được hình thành và phát triển thông qua việc vận dụng, phối hợp chúng để giải quyết vấn đề thực tiễn được đặt ra.

Giáo dục STEM đề cao hoạt động thực hành và phương pháp mô hình trong giải quyết các vấn đề của thực tiễn cuộc sống thông qua hoạt động nhóm, hoạt động tập thể, hoạt động cộng đồng. Từ đó rèn luyện cho HS năng lực tư duy, sáng tạo, tranh luận, phản biện, …

Giáo dục STEM cũng trang bị cho HS những kỹ năng phù hợp để phát triển trong thế kỷ 21: Tư duy phản biện và sáng tạo, Kỹ năng diễn đạt và thuyết trình, Kỹ năng trao đổi và cộng tác, Kỹ năng giải quyết vấn đề, Kỹ năng làm việc theo dự án …

2. Yêu cầu về chủ đề giáo dục STEM

Các chủ đề GD STEM có thể được xây dựng, thực hiện với nhiều mức độ khác nhau tùy thuộc vào khả năng xây dựng kế hoạch dạy học, giáo dục của đơn vị và sự đáp ứng của học sinh. Cụ thể:

- Các chủ đề GD STEM có thể là các nội dung hẹp và đơn giản, thiết bị phương tiện thực hiện gọn nhẹ, thời gian thực hiện không dài và thường kết hợp trong một bài học hoặc một phần của bài học nhằm xây dựng hoặc minh họa cho kiến thức của bài học, vận dụng kiến thức của bài học để góp phần hình thành hoặc củng cố một kỹ năng thiết yếu trong cuộc sống.

- Các chủ đề GD STEM có nội dung của một dự án nhằm luyện tập tìm hiểu, giải quyết một vấn đề trong thực tiễn cuộc sống, liên hệ chủ yếu với kiến thức của một bài học, thiết bị phương tiện thực hiện không quá phức tạp, thời gian và công sức thực hiện không dài, hoặc các chủ đề có nội dung của một dự án nhằm luyện tập tìm hiểu, giải quyết một vấn đề trong thực tiễn cuộc sống có tính chất tích hợp, liên môn, cần đầu tư nhiều cho các thiết bị phương tiện thực hiện và có thể tốn nhiều thời gian, công sức.

3. Về hình thức tổ chức

          - Các chủ đề dạy học theo định hướng giáo dục STEM có thể tổ chức lồng ghép trong một tiết dạy học, trong một bài học chính khóa; tổ chức trong một tiết dạy học hoặc một bài học ngoại khóa; Các chủ đề dạy học có thể được xây dựng theo Chương trình giáo dục nhà trường (đảm bảo sự đăng ký tham gia tự nguyện của học sinh và cha mẹ học sinh) được xây dựng trong kế hoạch giáo dục nhà trường.

- Các chủ đề dạy học theo định hướng giáo dục STEM được xây dựng mới hoặc kết hợp với một số giờ học tại phòng học bộ môn trong nhà trường nhằm trang bị một số công cụ thực hành thông dụng để tiến hành một số tiết học về GD STEM tại phòng bộ môn; tổ chức thành một cuộc thi trong phạm vi hẹp của nhóm hoặc lớp hay tổ chức thành một cuộc thi trong phạm vi rộng trong nhà trường hoặc rộng hơn. Các nội dung này phải được tính toán phù hợp và đảm bảo việc thực hiện đầy đủ nội dung chương trình theo qui định.

4. Huy động các lực lượng xã hội tham gia

Các doanh nghiệp, tổ chức xã hội có chức năng trong lĩnh vực giáo dục, có năng lực (đội ngũ, có cơ sở vật chất, trang thiết bị, có hệ thống bài học, chủ đề về GD STEM phù hợp) được Sở GDĐT thẩm định và cho phép hỗ trợ nhà trường tổ chức thực hiện các chủ đề GD STEM.

5. Nguyên tắc triển khai các chủ đề GD STEM

- Đối với các chủ đề dạy học theo định hướng giáo dục STEM được tổ chức lồng ghép trong tiết dạy học, trong một bài học chính khóa phải đảm bảo không làm ảnh hưởng đến việc thực hiện nội dung chương trình dạy học bộ môn và được xây dựng trong kế hoạch dạy học của môn học và được hiệu trưởng phê duyệt,

- Các chủ đề dạy học theo định hướng giáo dục STEM được xây dựng theo hình thức là các Chương trình giáo dục nhà trường, có sự tham gia của tổ chức, doanh nghiệp và có thu theo thỏa thuận phải đảm bảo nguyên tắc tự nguyện đăng ký tham gia của học sinh và được đưa vào Kế hoạch giáo dục của nhà trường, báo cáo Sở GDĐT theo qui định.

6. Một số định hướng về cấu trúc của một chủ đề GD STEM

a. Về nội dung

- Nội dung đề tài hẹp, thiết bị đơn giản, nhằm góp phần hình thành hoặc minh hoạ cho kiến thức khoa học; Nội dung đề tài hẹp, thiết bị đơn giản, nhằm rèn luyện vận dụng các kiến thức khoa học.

- Đề tài dạng một dự án trong thực tiễn cuộc sống, thiết bị và kiến thức không phức tạp, thời gian thực hiện không dài; Đề tài dạng một dự án trong thực tiễn cuộc sống, thiết bị và kiến thức khá phức tạp, cần nhiều thời gian thực hiện.  

- Trong tổ chức thực hiện chính khoá hay ngoại khóa, các chủ đề GD  STEM đều phải xác định các mục tiêu cần đạt được sau khi thực hiện đề tài, chủ đề.

b. Về thời lượng thực hiện

Thời lượng thực hiện các Chủ đề GD STEM theo yêu cầu của đề tài, chủ đề.

c. Về yêu cầu khi triển khai các chủ đề GD STEM

Các chủ đề GD STEM khi xây dựng và triển khai thực hiện phải có:

- Phần hướng dẫn dành cho giáo viên về các nguyên vật liệu, công cụ thực hiện, các tư liệu để GV dẫn nhập vào đề tài; các thông tin trong lịch sử và cuộc sống để dẫn đến nhu cầu tìm hiểu, nghiên cứu đề tài, chủ đề; các nội dung cần nghiên cứu, giải quyết; các phương án, kịch bản đề xuất để GV hướng dẫn, tổ chức HS thực hiện đề tài, chủ đề.

- Phần hướng dẫn dành cho học sinh: Phiếu học tập (gợi ý, hướng dẫn các công việc HS cần thực hiện, các nội dung học sinh cần báo cáo, trả lời, luyện tập khi thực hiện đề tài, chủ đề); các vấn đề gợi ý để học sinh có thể luyện tập, tìm hiểu mở rộng, nâng cao hoặc nghiên cứu chuyên sâu hơn sau khi đã thực hiện đề tài, chủ để trong phạm vi thời gian, nội dung quy định. 

Nhận được công văn này, Sở Giáo dục và Đào tạo yêu cầu nhà trường trung học phổ biến đến các Tổ chuyên môn để có kế hoạch triển khai thực hiện./.

Nơi nhận: - Như trên; - Giám đốc (để báo cáo); - Lưu: VP, GDTrH.

KT.GIÁM ĐỐC PHÓ GIÁM ĐỐC (đã ký) Nguyễn Văn Hiếu

Nhiệm vụ năm học 2017-2018 tại HCM

STT	Số văn bản	Tiêu đề	Loại tài liệu	Phòng ban	Ngày đăng
1	3124/GDĐT-TrH	Hướng dẫn thực hiện cụ thể một số nhiệm vụ chuyên môn Giáo dục Trung học năm học 2017 - 2018  Đính kèm file :     huongdanhdcmongdtrh20172018_288201718.pdf	Hướng dẫn	Phòng Trung Học	28-08-2017
2	3120/GDĐT-TrH	Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2017-2018  Đính kèm file :     huong_dan_thuc_hien_gd_trh_20172018_hcm_28820179.docx	Hướng dẫn	Phòng Trung Học	28-08-2017
3	2998/GDĐT-GDTrH	Hướng dẫn thực hiện chủ đề dạy học theo định hướng giáo dục STEM trong trường Trung học năm học 2017-2018  Đính kèm file :     huong_dan_gd_stem_188201711.docx	Văn bản	Phòng Trung Học	18-08-2017
4	2833/GDĐT-TrH	Về việc thực hiện chức năng Quản lý nhà nước về giáo dục  Đính kèm file :     bc_qlnn_ve_gd_cua_pgd_98201711.docx	Hướng dẫn	Phòng Trung Học	09-08-2017
5	46/2017/NĐ-CP	Nghị định số 46/2017/NĐ-CP quy định về điều kiện đầu tư và hoạt động trong lĩnh vực giáo dục  Đính kèm file :     nd46-2017cpdkdautuhoatdonggd_167201720.doc	Qui chế - Qui định - Quyết định	Phòng Trung Học	16-07-2017
6	16/2017/TT-BGDĐT	Thông tư số 16/2017/TT-BGDĐT hướng dẫn danh mục khung vị trí việc làm và định mức số lượng người làm việc trong các cơ sở giáo dục phổ thông công lập  Đính kèm file :     16-2017-tt-bgddt_167201720.doc	Qui chế - Qui định - Quyết định	Phòng Trung Học	16-07-2017
7	2234/GDĐT-TrH	Hướng dẫn các trường THCS, THPT có giảng dạy chương trình nước ngoài, chương trình Việt Nam bằng tiếng nước ngoài, lập kế hoạch năm học 2017-2018  Đính kèm file :     cv_ve_thuc_hien_ch_tr_nn_22620178.doc	Hướng dẫn	Phòng Trung Học	22-06-2017
8	1921/CT-BGDDT	Chỉ thị số 1921/CT-BGDĐT ngày 31 tháng 5 năm 2017 về việc tăng cường các hoạt động phối hợp quản lý, giáo dục và đảm bảo an toàn cho học sinh, sinh viên trong dịp nghỉ hè  Đính kèm file :     chi thi 1921.pdf	Qui chế - Qui định - Quyết định	Phòng Trung Học	06-06-2017
9	1228/BGDĐT-GDQP	Kiểm tra thực hiện quy chế môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh.  Đính kèm file :     1228_BGDĐT-GDQP.pdf	Văn bản	Phòng Trung Học	28-03-2017

Nhiệm vụ trong HK2 và ôn thi QG THPT 2017

Công văn của Bộ Giáo dục và Đào tạo và SGD HCM về tổ chức dạy học trong học kỳ II và ôn tập thi THPT Quốc gia năm 2017
1.Các HD của BGD: Tải về
2.Các HD của Sở giáo dục HCM: Tải về
3. Qui chế thi quốc gia và xét tốt nghiệp THPT từ 2017
4. BGD : Bộ đề minh hoạ (2016-2017)

HỌP CHUYÊN MÔN NGỮ VĂN THPT 15-02-2017

NỘI DUNG:
Chuyên viên phụ trách bộ môn Trần Tiến Thành triển khai:
1. Sơ kết HK1 2016-2017,
Trong đó nhấn mạnh rút kinh nghiệm việc làm đề theo các cấp độ ma trận.
2. Hướng dẫn chuyên môn HK2 của SGD và BGD
3. Chia sẻ kinh nghiệm
* Cô Triệu Thị Huệ chia sẻ kinh nghiệm ra đề, hướng dẫn học sinh học tập để đáp ứng được yêu cầu mới của kỳ thi QG 2017 trong môn Ngữ văn
-Phần đọc hiểu văn bản
-Phần viết đoạn văn
-Phần viết bài văn NLVH
==> Các thông tin chi tiết, cụ thể liên quan đến 20 đề thi đề xuất và các bài tham khảo được đúc kết trong cuốn sách "Ôn tập thi quốc gia THPT 2017" Môn Ngữ văn. do Cô Triệu Thị Huệ biên soạn
*Cô Lê Kim Mai chia sẻ các văn bản hướng dẫn của BGD liên quan đến:
- Nội hàm cách hiểu các cấp ma trận
- HD làm đề theo ma trận
- Tập huấn làm đề theo ma trận
- HD Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá theo định hướng năng lực học sinh
- Cách hiểu các cấp độ biết, hiểu, vận dụng thấp, VD cao trong môn Ngữ văn
-Các yêu cầu cụ thể đối với các dạng đề:
+Đọc hiểu văn bản
+Viết đoạn văn
+Viết bài văn
4.Chia sẻ qua mail:
1. Thư mục đề thi HK1 2016-2017 của gần 200 trường THPT
Tải về Đề thi HK1

 2.Thư mục HD của BGD: các hướng dẫn, công văn pháp lý do BGD ban hành liên quan đến dạy - học -Kiểm tra -Thi quốc gia trong môn Ngữ văn (tải về)
https://drive.google.com/drive/folders/0B_-9imCVMc3DcXBYb1BKX2t6X0U
Cách thức chia sẻ:
- Thầy Thành mail gửi đến 8 thành viên HĐBM,
- Các TTCM ghi địa chỉ mail chỗ thành viên HĐBM để được chuyển tiếp các tư liệu liên quan.
-Nhấp vào line để tải tài liêu về.

Đổi mới đề tuyển sinh môn Ngữ văn vào trường THPT tại TP HCM theo hướng đánh giá năng lực

Trên cơ sở cân nhắc sự kết hợp hai quan điểm đánh giá truyền thống và đổi mới, chúng tôi định hình phương hướng cấu trúc đề thi tuyển sinh vào lớp 10 như sau:

Bài thi vẫn được thực hiện trên giấy với thời lượng 120 phút vào cuối năm học lớp 9.

·Đề thi và đáp án trong những năm sắp đến vẫn theo qui định của hệ thống, chưa thể giao hoàn toàn cho người dạy và người học chủ động.

·Việc lựa chọn câu hỏi và tiêu chí đánh giá được nêu rõ từ trước.·Tập trung vào năng lực thực tế là chính, bên cạnh đó vẫn có những nội dung cụ thể dựa vào kiến thức sách vở.

Từ phương hướng trên, chúng tôi xác định các năng lực cụ thể cần đánh giá sẽ là:

·  Năng lực tái hiện và vận dụng kiến thức.

·  Năng lực đọc – hiểu, giải mã văn bản.

·  Năng lực sáng tạo.

·  Năng lực tạo lập văn bản.

Bảng 3: Cấu trúc đề thi môn Ngữ Văn tuyển sinh lớp 10 theohướng đổi mới

 Bảng 2: Nội dung đổi mới đề thi môn Ngữ Văn tuyển sinh lớp 10theo hướng đánh giá năng lực

Với cấu trúc như vậy, đề thi sẽ bao gồm các nội dung cụ thể sau:

ĐỀ THI MINH HỌA
Câu 1(10 điểm)
1.1 (5,0 điểm): Hình ảnh sau gợi cho em nghĩ đến tác phẩm nào đã học trong chương trình Ngữ văn 9? Hãy cho biết tác giả và xuất xứ của tác phẩm ấy.
 a. Mẹ hiền dạy con, Ôn Như Văn Ngọc và Trần Lê Nhân dịch từ Liệt nữ truyện của Trung Quốc.
 b.Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ, trong Truyền kì mạn lục.
c.Nói với con của Y Phương, trong Thơ Việt Nam 1945 - 1985.
d. Bếp lửa của Bằng Việt, trong Hương cây – Bếp lửa.
   1.2 (5,0 điểm): Hãy chép chính xác hai câu cuối trong Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật. Hai câu thơ ấy cho em biết phẩm chất gì của người lính lái xe trên tuyến đường Trường Sơn?
 a. Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước/ Chỉ cần trong xe có một trái tim. Phẩm chất của người lính lái xe: Yêu nước.
 b. Không có kính không phải vì xe không có kính/ Bom giật, bom rung, kính vỡ đi rồi. Phẩm chất của người lính lái xe: dũng cảm, gan dạ.
 c. Ung dung buồng lái ta ngồi/ Nhìn đất, nhìn trời,nhìn thẳng. Phẩm chất của người lính lái xe: lạc quan, yêu đời.
 d. Gặp bè bạn suốt dọc đường đi tới/ Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi.Phẩm chất của người lính lái xe: vui tươi, đoàn kết.
 Câu 2 (10 điểm)
2.1 (5,0 điểm) Hãy kể tên một phương châm hội thoại đã học. Ghi lại một câu ca dao, tục ngữ liên quan đến phương châm hội thoại ấy.
 2.2 (5,0 điểm) Tìm thành phần phụ chú trong đoạn trích sau và cho biết chúng bổ sung điều gì?
 Bước vào thế kỉ mới, muốn “sánh vai cùng các cường quốc năm châu” thì chúng ta sẽ phải lấp đầy hành trang bằng những điểm mạnh, vứt bỏ những điểm yếu. Muốn vậy thì khâu đầu tiên, có ý nghĩa quyết định là hãy làm cho lớp trẻ – những người chủ thật sự của đất nước trong thế kỉ tới – nhận ra điều đó, quen dần với những thói quen tốt đẹp ngay từ những việc nhỏ nhất.  (Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới –Vũ Khoan)
 Câu 3 (10 điểm) Đọc văn bản sau và hoàn thành các yêu cầu bên dưới:
 (…) “Đốt” thời gian trên “phây”
Vừa ra chơi, nhiều nhóm học sinh (HS) trường THPT X (TP.HCM) cùng tụm đầu vào những chiếc điện thoại cài ứng dụng “phây” (Facebook) để "tám" về một trạng thái nào đó được chia sẻ mà nhiều HS quan tâm. Họ cùng bàn luận, phân tích những nội dung, hình ảnh hay những comment (bình luận) mới vừa được đưa lên.
Có bạn còn tranh thủ luôn giờ nghỉ giải lao chỉ vài phút để đưa lên những trạng thái mới hoặc gửi đi phản hồi nào đó ngay trên điện thoại của mình. (…) Ngọc Tuyết cho biết, hôm nào lớp hoặc nhóm có hoạt động, sự kiện chung gì đổ lên Facebook thì nhiều bạn trong lớp đều thức rất khuya để cập nhật, phản hồi liên tục.
“Nhiều hôm em nhắc mình đúng 12 giờ là đi ngủ nhưng lại ráng thêm chút, gửi đi gửi lại thì đã đến 1 - 2 giờ sáng. Lên “phây” là cách “giết” thời gian hiệu nghiệm nhất, mỗi ngày em mất 3 - 4 giờ cho nó”, Tuyết bộc bạch. Không ít HS xem Facebook là nhật ký hàng ngày của mình nên mọi hoạt động ăn chơi, ngủ nghỉ đều cập nhật liên tục. Có em còn dành nhiều thời gian chăm sóc, tỉa tót, chú trọng đến từng bức ảnh, từng nét trang trí… để gây sự chú ý.
Phó hiệu trưởng một trường phổ thông ở Q.3, TPHCM cho hay, nếu cách đây vài năm có một bộ phận học trò đến lớp với tinh thần mệt mỏi, lờ đờ, nằm rạp trên bàn vì nghiện game online thì bây giờ bộ phận này có thêm các em nghiện Facebook, kể cả HS giỏi. Dùng Facebook có thể không nguy hiểm như game online nhưng các em tham gia thiếu kiểm soát thì tốn rất nhiều thời gian, ảnh hưởng đến việc học và cũng không thích thú với các hoạt động xã hội.
Phải biết làm chủ bản thân
Nhiều phụ huynh đau đầu khi nhìn con mê mẩn “đốt” thời gian với Facebook. Có người phải dùng đến biện pháp mạnh như cắt tiền tiêu của con, cắt internet hay tìm đến các phần mềm ngăn chặn con vào Facebook.
Bà Lê Minh Hoa (chuyên viên đài 1080) cho hay bản thân bà gặp rất nhiều câu hỏi từ các bạn trẻ cho rằng nghiện Facebook là điều không đáng lo ngại nhưng các bạn chưa biết cách làm chủ bản thân. Thường thì khi vào Facebook rồi các bạn dễ bị lôi cuốn theo và quên luôn thời gian nên cần trước hết phải chủ động cài báo thức, hoặc nhờ người thân nhắc nhở mình.
Không phủ nhận những tiện ích của Facebook trong việc chia sẻ, kết nối nhưng ThS. Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu (ĐH Sư phạm TPHCM) cho rằng Facebook là một "mê cung" có sức mê hoặc rất lớn mà nếu thiếu kiểm soát thì rất dễ bị lôi cuốn bởi những giá trị ảo. Khi người dùng thiếu tự chủ thì Facebook trở thành “kẻ cắp” thời gian, sức khỏe. Bởi thế, mỗi người phải biết đặt ra những quy tắc như mỗi ngày chỉ vào 1 hay 2 giờ đồng hồ trong khoảng thời gian nào đó nhất định để tạo thành một thói quen.
Đối với phụ huynh, theo các chuyên gia, việc cấm cản kịch liệt con dùng Facebook chưa phải là biện pháp phù hợp mà cần giúp con sử dụng đúng cách, đúng mức vì chúng có những tiện ích không thể phủ nhận. Phụ huynh cần có những quy ước với con trẻ như vào Facebook trong thời gian bao lâu, tránh những phát ngôn về chửi bới, nhục mạ hay bêu xấu người khác, biết chọn lọc những điều hay trên mạng xã hội… Nếu con vi phạm thì áp dụng những cách xử lý hay hình phạt nào để trẻ biết giới hạn của mình.
Đồng thời cha mẹ phải cùng con xây dựng những mục tiêu, công việc cụ thể trong học tập và cuộc sống thì khi đó dù có ham vui nhưng trẻ vẫn hiểu trách nhiệm với bản thân và cả mọi người xung quanh.
(Theo Hoài Nam – Báo Mực Tím online)
 3.1 Văn bản trên chủ yếu đề cập đến vấn đề gì?
 3.2 Hãy chỉ ra một lí do lên facebook của các bạn trẻ trong văn bản trên.
 3.3 Theo bài viết, việc “nghiện” facebook đã gây ra những hậu quả gì?
 3.4 Giải pháp phù hợp mà cha mẹ nên có để giúp con mình không “nghiện” facebook là gì?
 3.5  Em học tập được gì sau khi đọc văn bản trên?
 Câu 4 (10 điểm) Đọc văn bản sau và hoàn thành các yêu cầu bên dưới
“Trong sóng có người gọi con:
"Bọn tớ ca hát từ sáng sớm cho đến hoàng hôn. Bọn tớ ngao du nơi này nơi nọ mà không biết từng đến nơi nao".
Con hỏi: "Nhưng làm thế nào mình ra ngoài đó được ?".
Họ nói: "Hãy đến rìa biển cả, nhắm nghiền mắt lại, cậu sẽ được làn sóng nâng đi".
Con bảo: “Buổi chiều mẹ luôn muốn mình ở nhà, làm sao có thể rời mẹ mà đi được ?”.
Thế là họ mỉm cười, nhảy múa lướt qua.
Nhưng con biết trò chơi khác hay hơn.
Con là sóng và mẹ sẽ là bến bờ kì lạ,
Con lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào lòng mẹ.
Và không ai trên thế gian này biết mẹ con ta ở chốn nào.”
(Mây và sóng, R.Ta-go, SGK Ngữ Văn 9, tập hai, tr. 87)
 4.1 Chỉ ra một nét đặc sắc về nghệ thuật của đoạn thơ trên.
 4.2 Nêu nội dung của đoạn thơ trên.
 4.3 Kể tên một tác phẩm đã học trong chương trình lớp 9 có cùng chủ đề với đoạn thơ trên.
 4.4 Chỉ ra sự khác nhau giữa cuộc vui của những người ở “trong sóng” và trò chơi do em bé tạo ra?
 4.5 Vì sao em bé trong bài thơ cho rằng trò chơi của mình hay hơn cả cuộc vui của những người ở “trong sóng”?
 Câu 5 (10 điểm) Đọc văn bản sau và hoàn thành các yêu cầu bên dưới.
 “Cháu giới thiệu với bác ông kĩ sư ở vườn rau dưới Sa Pa ! Ngày này sang ngày khác ông ngồi im trong vườn su hào, rình xem cách ong lấy phấn, thụ phấn cho hoa su hào. Rồi, để được theo ý mình, tự ông cầm một chiếc que, mỗi ngày chín mười giờ sáng, lúc hoa tung cánh, đi từng cây su hào làm thay cho ong. Hàng vạn cây như vậy. Để củ su hào nhân dân toàn miền Bắc nước ta ăn được to hơn, ngọt hơn trước. Ông kĩ sư làm cháu thấy cuộc đời đẹp quá. (…) Hay là, đồng chí nghiên cứu khoa học ở cơ quan cháu ở dưới ấy đấy.
Có thể nói đồng chí ấy trong tư thế sẵn sàng suốt ngày chờ sét. Nửa đêm mưa gió rét buốt, mặc, cứ nghe sét là đồng chí choáng choàng chạy ra. Như thế mười một năm. Mười một năm không một ngày xa cơ quan. Không đi đến đâu mà tìm vợ. Đồng chí cứ sợ nhỡ có sét lại vắng mặt mình. Đồng chí đang làm một cái bản đồ sét riêng cho nước ta. Có cái bản đồ ấy thì lắm của lắm bác ạ. Của chìm nông, của chìm sâu trong lòng đất đều có thể biết, quý giá lắm. Trán đồng chí cứ hói dần đi. Nhưng cái bản đồ sét thì sắp xong rồi.”
(trích “Lặng lẽ Sa Pa” – Nguyễn Thành Long, Ngữ văn 9, tập một, tr.186)
 5.1 Đây là lời nhân vật anh thanh niên nói với ai, trong tình huống nào?
 5.2 Người kể chuyện trong văn bản tự sự trên là ai ?
 5.3 Phương thức trần thuật nào được sử dụng trong đoạn văn trên?
 5.4 Trong đoạn văn trên, nhân vật anh thanh niên bày tỏ thái độ xót xa, cảm thông sâu sắc cho hoàn cảnh của ai?
 5.5 Đoạn văn trên chủ yếu thể hiện phẩm chất gì của nhân vật anh thanh niên?
 Câu 6 (10 điểm) Hãy đặt nhan đề cho văn bản sau:
 Hai đứa trẻ nọ có một người cha nghèo khổ, thất học. Ông ấy chỉ biết bắt con mình làm việc vất vả mỗi ngày mà không nghĩ đến việc trao cho chúng cơ hội học hành để thoát khỏi cảnh sống hiện tại. Năm tháng qua đi, hai cậu đã lớn và mỗi người có một cuộc sống của riêng mình.
Một nhà tâm lý học đi tìm thực tế cho bài nghiên cứu "Tác động của hoàn cảnh đến con người" đã tìm đến hai người. Một người giờ đây đã trở thành phiên bản mới của cha cậu ngày xưa: thất học, đói rách, bắt con cái làm việc quần quật. Còn người kia lại là một trong những người đi đầu trong phong trào xóa mù chữ, tạo cơ hội cho trẻ em phát triển.
Nhà tâm lý học hỏi hai người cùng một câu: “Tại sao anh trở thành người như thế?”
Thật bất ngờ, cả hai cùng đưa ra một câu trả lời: “Sống trong hoàn cảnh như vậy, đương nhiên là tôi phải trở thành người như thế này rồi.”.   (Sưu tầm từ Internet)
 Câu 7 (20 điểm)
Có một "nghề" không bao giờ nghỉ lễ
Đó chính là "nghề" làm Cha Mẹ.
Hãy phụ giúp Người dù cánh tay nhỏ bé, dù túi tiền không đầy, dù cách xa hàng trăm kilômét ...
Vẫn luôn luôn có cách để Người vui.
 (trích từ Facebook của Thạc sĩ tâm lí Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu)
 Hãy viết đoạn văn ngắn (từ 10 đến 15 câu) trình bày cảm xúc và suy nghĩ của em về vấn đề được gợi ra từ văn bản trên.
 Câu 8(20 điểm)

“Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu”

(trích “Sang thu” – Hữu Thỉnh, Ngữ văn 9, tập hai, tr.70)
 Viết bài văn ngắn (khoảng một trang giấy thi) về một nội dung hoặc nét nghệ thuật mà em yêu thích trong đoạn thơ trên.

Theo chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, bước đầu việc đổi mới đề thi không nên gây xáo trộn quá nhiều đến quá trình học của HS. Cho nên đề thi minh họa trên có sự hòa phối giữa kiến thức trong sách giáo khoa và một số văn bản ngoài chương trình với một mức độ vừa phải.
Nhưng sau khi có chương trình mới, chắc chắc sẽ phải có những thay đổi triệt để hơn.
Đây cũng chỉ là những suy nghĩ bước đầu của chúng tôi. Để có một đề thi tốt, đúng định hướng đánh giá năng lực là cả một quá trình khó khăn.
Điều này đòi hỏi sự xác định đúng các phương diện năng lực Ngữ văn cụ thể cần rèn luyện cho HS trong quá trình dạy học, việc lựa chọn các nội dung phù hợp với các năng lực cần kiểm tra cũng như mô tả chính xác, cụ thể các năng lực đó theo các mức hợp lí để đánh giá chính xác.
Chúng tôi luôn mong nhận được những đóng góp chân thành, uy tín để hoàn thiện dần phương án ra đề thi này nhằm áp dụng rộng rãi trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh từ kì thi tuyển sinh vào lớp 10 trong niên khóa 2015 – 2016.
Trần Tiến Thành (Chuyên viên bộ môn Văn, Phòng Giáo dục trung học, Sở GDĐT TP HCM)-Nguyễn Phước Bảo Khôi (Giảng viên khoa Ngữ Văn, ĐHSP TPHCM).